Kurtkirinên ku tîp bi tîp dihên bilêvkirin
a) Kurtkirinên tîp bi tîp yên ku bi girdekan dihên nivîsîn
Ji bo kurtkirinên weha, ji her bêjeyekê tîpa destpêkê dihê wergirtin. Kurtkirinên tîp bi tîp, bi girdekan û bêyî xalê dihên nivîsîn.
Federasyona Komeleyên Kurdistanê: FKK
Komeleya Jinên Kurdistanê: KJK
Komeleya Karkerên Kurdistanê: KKK
Yekîtîya Ewropayê: YE
b) Kurtkirinên tîp bi tîp yên bi hûrdekan dihên nivîsîn
Hin kurtkirinên tîp bi tîp hene ku bi hûrdekan dihên nivîsîn.
hwd (her wekî din), wc (water closet), tv (television)
c) Xwendina kurtkirinên tîp bi tîp
Kurtkirinên tîp bi tîp li gor bilêvkirina alfabeya kurmancîyê dihên bilêvkirin.
| Kurtkirin | Bilêvkirin |
|---|---|
| FKK | FeKeKe |
| YE | YeE |
| KKK | KeKeKe |
| KJK | KeJeKe |
ç) Tewanga kurtkirinên tîp bi tîp
Kurtkirinên tîp bi tîp yên ku li gor bilêvkirina tîpan dihên xwendin, di wan rewşan da ku rêzimana kurmancîyê tewandinê ferz dike, divê ku li gor zayenda mê bihên tewandin. Ji ber ku di kurtkirinan da bilêvkirin esas e, kurtkirinên ku bi nedengdêran diqedin jî li gel [-e]yekê dihên bilêvkirin. Di vê rewşê da, di bilêvkirinê da her tîpeka kurtkirinan bi dengdêrê qedîyayî dihê hesibandin, loma di van kurtkirinan da ya ku ji me ra lazim e, gireya tewangê ya tevî tîpa pevgirêdanê ye, ango -yê ye.
FKK, Bi tewangê: Min ji FKKyê ra nameyek şand.
| Kurtkirin | Bilêvkirin | Tewang û kurtkirin |
|---|---|---|
| FKK | FeKeKe | Kongreya FKKyê |
| KJK | KeJeKe | Seroka KJKyê |
| KKK | KeKeKe | Banga KKKyê |
| YE | YeE | Civîna YEyê |
d) Îzafeya li gel kurtkirinên tîp bi tîp
Îzafeya li gel kurtkirinên tîp bi tîp, li gor zayenda mê dihê danîn. Loma di wan rewşan da ku rêzimana kurmancîyê îzafeyê ferz dike, divê ku <-a>ya gireya îzafeyê ya ji bo zayenda mê bihê hilbijartin. Ji bo kurtkirinên weha <-a>ya gireya îzafeyê li gel –“y-”ya paşgira pevgirêdanê dihê nivîsîn (Nimûne: FKK→FKKya par baştir bû). Ji ber ku di vê da bilêvkirin esas e, kurtkirinên ku bi nedengdêran diqedin jî li gel [-e]yekê dihên bilêvkirin.
| Kurtkirin | Bilêvkirin | Îzafe û kurtkirin |
|---|---|---|
| FKK | FeKeKe | FKKya Dîyarbekirê |
| KJK | KeJeKe | KJKya Mûşê |
| KKK | KeKeKe | KKKya Mehabadê |
| YE | YeE | YEya ku di krîzê da ye |
e) Mensûbên kurtkirinan
Dema ku mensûbîyeta kurtkirinên tîp bi tîp dihê çêkirin, divê li kurtkirinê “î”ya nîşana mensûbîyetê bihê zêdekirin. Lê ji ber ku di bilêvkirinê da dengê kurtkirinan yê dawî dengdêr e, “y-”ya paşgira pevgirêdanê dikeve navbera tîpa kurtkirinê ya dawî û “î”ya nîşana mensûbîyetê.
| Kurtkirin | Bilêvkirin | mensûbê/a wê |
|---|---|---|
| FKK | FeKeKe | FKKyî |
| KJK | KeJeKe | KJKyî |
| KKK | KeKeKe | KKKyî |
| YE | YeE | YEyî |
ê) Hin kurtkirinên tîp bi tîp yên navneteweyî
Hin kurtkirinên navneteweyî yên bi tîpên destpêkê hene ku ne pêwîst e ku em wan wergerînin û bi awayê xwe kurt bikin. Ya baş ew e ku em jî wan wekî awayên wan yên orîjînal binivîsin û bi lêv bikin. Helbet ev nimûneyên kurtkirinên ku li jêrê dihên pêşkêşkirin, bi hûrdekan jî dihên nivîsîn (pdf, usb, jpeg, ip, www, http, cd, dvd).
CD (Compact Disc)
DVD (Digital Versatile Disc )
HTTP (Hypertext Transfer Protocol)
IP (Internet Protocol)
JPEG (Joint Photographic Experts Group)
PDF (Portable Document Format)
USB (Universal Serial Bus)
WWW (World Wide Web)